دندانپزشکی در آثار پزشکان ایرانی (پس از اسلام تا سده دهم هجری)

رویارویی انسان با درد، درمان و درمانگری مقوله ای است که در متن حیات وی وجود داشته و گذر عمر انسان توأم با یافته های جدید و تجارب ارزشمند بوده که هم برای زمان خودش و هم برای آیندگان بسیار سودمند بوده است.
با تغییر روش های تغذیه یعنی از گیاه خواری به گوشت خواری، اولین نشانه های بیماری های گوارشی و بدنبال آن بیماریهای دهان و دندان پدید آمده و بشر اولیه سعی در درمان بیماری و تسکین درد داشته است،
بنابراین از هر آنچه در دسترس بوده برای این منظور استفاده کرده و این تجربیات مانند پر کردن دندان با صمغ های گیاهی، یا استفاده از گیاهانی که خاصیت تسکین درد داشته اند را به نسل های بعدی منتقل و آنان نیز با تحقیق و بررسی بیشتر و آزمایش آن هر روز بر اعتبار درمانگری افزودند پس برای کوتاه شدن مسیر پیشرفت و تعالی ناگزیر از غور و بررسی آثار گذشتگان هستیم و برای آنکه از تاثیر گذاری پیشنیان در رشد و تعالی علمی امروز مطلع شویم لازم است با استفاده از سیر تاریخی دندان پزشکی در آثار پزشکان مورد بحث به کاوش و پژوهش محتوایی و یافتن دستاوردهای آن بپردازیم. به نظر می‏رسد که تحولات گسترده و فراگیر و رشد روزافزون علمی اخیر سبب این نگرش شده که انسان امروزی خود را از دانش پیشینیان بی نیاز دانسته و زحماتی را که آنان در این راه کشیده اند نادیده انگاشته و اندک شمارد؛ ولی این نکته را باید همواره مدنظر داشت که همه دستاوردهای بشری وام دار بهره گیری از تجربیات گذشته است چرا که دانش امروز از ابتدا کامل و پخته نبوده بلکه با گذشت زمان و تلاشهای دانشمندان و عالمان هر روز به تکامل و پختگی نزدیکتر گردیده است.
دندان پزشکی نیز مانند سایر علوم از این قاعده مستثنی نیست. کندوکاو در آثار گذشتگان و به دست آوردن دانش ایرانی، در زمینه این علم و سیر تاریخی که این دانش پشت سر گذاشته موضوعی است که این کتاب ضمن بررسی تطبیقی آثار دندان پزشکی سده های نخست تا دهم هجری بدان پرداخته است.
این کتاب به بررسی تطبیقی آثار دندانپزشکی سده های نخست تا دهم هجری پرداخته است. برای این منظور ابتدا به بیان مختصر پزشکی در ایران باستان برای یافتن رد پایی از دندان پزشکی در آن دوران و تاثیری که در دندان پزشکی پس از اسلام تا دوره ی موردنظر ما در این بررسی داشته اند، پرداخته شده است.
سپس چهارده تن از پزشکان مشهوری که آثار مستقل یا نیمه مستقل در زمینه دندان پزشکی داشته معرفی گردیده و کمیت و کیفیت آثار مورد نظر بررسی، همچنین تاثیر و تاثری که بر هم داشته اند بیان گردیده است. از جمله مباحث اختصاصی این کتاب مقایسه ی نوشته‏های چهارده دانشمند مشهور در زمینه های تشریح استخوان فک و دندان، تعداد جفت های عصبی، عملکرد ماهیچه ها در رابطه با دندان و فک، تعداد و عملکرد دندان ها، موارد بهداشتی در رابطه با سلامت دهان و دندان، بیماریهای شایع دهان، دندان و لثه و راههای درمان و پیشگیری می‏باشد.
حتی ا لامکان سعی شده تطابق نظریات آنان با دانش نوین دندان پزشکی انجام شود. ضمیمه ای برای انجام توضیح لغات نامأنوس که در طب سنتی بسیار رایج است به عنوان فرهنگنامه تنظیم گردیده است. نتیجه ی این مقایسه در آخر کتاب بیان شده است.