تندرستی و مهارت های سالم زیستن با طب سنتی به همراه گیاهان دارویی ایران

در عصر حاضر متولیان علوم پزشكی در كل دنیا بر این باور رسیده اند كه، جایگاه درمان های گیاهی در طب سنتی و مكمل انكارناپذیر می باشد. بطور كلی حفظ سلامتی، بر درمان ارجحیت داشته و دارد، البته با توجه به اصول سته ضروریه(شش اصل مهم سالم زیستن در علم طب سنتی ایران) این امر مهم محقق می گردد.
طب سنتی یک مکتب درمانی با بیش از 7 هزار سال قدمت در کشور ما است و طب اسلامی اشتراکاتی با این طب دارد ولی نگرشش متفاوت است. علم الأدویه یا گیاه شناسی داروئی و طب سنتی كه امروز از آن با نام مفردات پزشكی و ‏فارماكوگنوزی یاد می شود در باورها و اعتقادات درمانی مردم و نیز در متون قدیمی طب ‏ایرانی برگرفته از كتب معتبر و دانشمندان نام آوری چون ابن سینا، زكریای رازی، اهوازی ‏ارجانی و… می باشد كه اصول طبابت آن بر چهار طبیعت مزاج آدمی یااخلاط اربعه ‏بنام : بلغم، صفرا، سودا، خون و همچنین بر گرمی و سردی استوار است و بر این اساس، ‏تشخیص و درمان صورت می¬گرفته است. در طب تطبیقی و تلفیق عقاید قدما با پزشكی جدید، اخلاط اربعه با نام ‏PH خونی اسیدیتیك ‏و بازیك؛ و گرمی و سردی با واژه های پركالری و كم كالری خوانده میشوند.
ولی هیچكدام از ‏این تعبیرات بازگو كننده جامعی به شمار نمی روند.در طب سنتی، خوراكی های سرد ارزش غذایی منفی در شخص ایجاد كرده و خوردن آن ها سبب‏رخوت، سستی، ضعف عمومی، رنگ پریدگی، بی حالی، كم حوصلگی، كاهش نیروی ‏جنسی، پرخوابی می شود. برعكس خوردن غذاهای گرم باعث بالا رفتن فشارخون، ‏برافروختگی چهره، كم خوابی، جوش صورت واحتمالاً كهیر و جوشهای چركی خواهد شد.‏
در طب سنتی ایران هر فرد حالت و طبیعت مزاج یا ارگانیسم بدن خود را نسبت به غذاهای سرد ‏یا گرم تشخیص می دهد و در مصرف آن ها رعایت اعتدال را می نماید تا دچارعوارض گوارشی ‏ نگردد.‏
عدم هماهنگی بین مزاج و غذا طبق اعتقاد طب سنتی ایران موجب اختلال در اندامهای ‏داخلی مثل قلب، ریه و … شده و شخص احساس بیماری می نماید. امروزه با پیشرفت پزشكی و ‏كشف علت بیماری ها، این عقاید سنتی كنار گذاشته شده و كمتر مورد استفاده قرار میگیرند.
یكی از مبانی و اصول مهم طب سنتی این است كه طبیعت بدن هر یك از انسان ها دارای مزاج خاص خود است و وظیفه طبیب این است كه با شناخت این مزاج با تدابیر بهداشتی و اصول سته ضروریه، در مورد نوع غذا و نحوه زندگی و محیط و شغل شخص، سلامتی او را به بهترین و معتدلترین حالت حفظ نماید تا شخص از نظر جسمی و روحی در بهترین شرایط باشد و هنگام بیماری مهمترین وظیفه درمانگر این است كه مزاج بدن و عضو درگیر را به حالت طبیعی و اصلی خویش برگرداند و لذا باید بگوئیم كه بهتر است به جای واژه طب سنتی از واژه طب مزاجی در مورد این مكتب طبی استفاده كنیم.همچنین این شیوه طبی در هر بیماری و ضعف بدنی برحسب شرایط بیمار و نوع بیماری دستورات غذائی و رفتاری خاص و ویژه دارد و همچنین در این روش از انواع حالات روحی و نفسانی شاملِ همّ و غم و شادی و فرح و خشم و غضب و بیماریهای مرتبط با آن ها و نحوه درمانشان توضیحات جالبی دارد و سلسله آموزشهای بهداشتی طب ایرانی در مورد ظریف ترین برنامه های زندگی مثل خواب و بیداری ـ محل زندگی و نوع مهندسی ساختمان، تذكرات بهداشتی قبل و بعد از استحمام، چگونگی استحمام، طول مدت استحمام در بیماران مختلف، خواص عطرها و روایح و رنگ ها و… تاثیر آن ها در افراد مختلف و چگونگی بهره گیری از این موارد در درمان بیماران به بحث می پردازد.
گسترش طب ایرانی و فارماكوگنوزی و شناخت مكانیسم اثر داروهای گیاهی در سال های اخیر با هدفمندی بیشتری در ایران و سایر حوزه های طبی دنیا، دنبال می گردد، به طوری كه پژوهشگران حوزه علوم پزشكی و درمانی در سایر كشور های جهان نیز، به شناخت، بررسی و تحقیق موضوعات مرتبط با تندرستی و سلامت جوامع انسانی و شناخت مبانی گیاهان داروئی در طب ایرانی، اهتمام وافری می¬ورزند. سلامتی، نعمت بسیار ارزشمندی است كه همیشه، نوع بشر در صدد حفظ و نگهداری صحیح آن بوده است و تمامی تلاش خود را به منظور یافتن راههای دستیابی به رفاه جسمی و روانی بكار بسته است.
در بررسی بیماری ها نیز طب ایرانی ابتدا به علل بروز و ظهور بیماری ها می‌پردازد سپس راه های پیشگیری از آن ها ودر نهایت به بیان شیوه های درمان هر بیماری با توجه به علل بیماری می پردازد. طب سنتی برای هر یك از مواد غذائی، دارویی، گیاهی، نباتی، معدنی و حتی سموم، مزاج و خواص و تاثیرات جداگانه قائل است كه بعد از ورود به بدن می توانند منشا واكنشهای متفاوت و تاثیرات مختلف قابل پیش بینی در بدن باشند كه در تشخیص و درمان بیماریها از این خواص بهره می گیرند. ادرار، نبض، عرق، مدفوع، رنگ چهره و زبان، حرارت، برودت و رنگ پوست و خون از علائم و دلایلی است كه طبیب برای تشخیص از آن ها استفاده می كند.
اهمیت یادگیری اصول طب سنتی ایرانی و نحوه كاربردگیاهان داروئی، كه میراث بزرگ به جای مانده از اسلاف و گذشتگان ما می باشد، بر هیچ كسی پوشیده نیست، كه به طور كلی بخش عمده¬ای ازفعالیت¬های طبابتی به جهت حفظ الصحه و باز¬گرداندن تندرستی در طب ایرانی بوده كه به واسطه استعمال صحیح و منطبق بر دانش فنی طب سنتی ایرانی و اثرات شفا بخش گیاهان داروئی محقق می¬گردد.